Medistore
PL EN
Mediclub

Test na koronawirusa SARS-COV-2, rodzaje badań na COVID-19, gdzie wykonać?

Mimo braku precyzyjnych danych, wiadomo, że część osób przechodzi chorobę związaną z nowym koronawirusem SARS-CoV-2 (ang. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) bezobjawowo lub tylko z łagodnymi objawami. Te osoby mogą nawet nie zdawać sobie sprawy, że zostały zakażone, i z jednej strony nieświadomie „przekazywać” wirusa innym osobom, z którymi będą miały kontakt, z drugiej – po przechorowaniu nabywają odporność. Z myślą m.in. o tej grupie osób na rynku pojawiły się oprócz tradycyjnego badania molekularnego, badania przeciwciał przeciw SARS-CoV-2.

test na sars
Spis treści:
  1. Test na koronawirusa, rodzaje testów na SARS-COV-2
  2. Objawy zakażenia COVID-19 a testy diagnostyczne
  3. W jakich sytuacjach wykonuje się badania przeciwciał?
  4. Badanie przeciwciał, interpretacja i ograniczenia
  5. Testy przeciwciał metodą ELISA lub CLIA

Test na koronawirusa, rodzaje testów na SARS-COV-2

Badania przeciwciał wykrywają białka wytwarzane przez układ odpornościowy, by chronić organizm przed obcymi strukturami (antygenami), np. podczas infekcji wirusowej. W testach przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 wykrywa się najczęściej przeciwciała klasy IgG, IgM, IgA. Materiałem do badania jest krew pobrana z żyły. W porównaniu z testami wykorzystującymi techniki molekularne są one szybsze, tańsze i mogą być wykonywane na większą skalę. Niemniej zwraca się uwagę, że ich ograniczeniem jest użyteczność kliniczna ponieważ są one jedynie uzupełnieniem diagnostyki molekularnej.

Po jakim czasie wykazują obecność przeciwciał 
 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19
 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19
 między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19
 Jaki rodzaj przeciwciał wykrywają
 IgG i IgM
 IgM
 IgG
Rodzaj badania
Pobranie krwi żylnej
Pobranie krwi żylnej
Pobranie krwi żylnej

Badanie RT-PCR

Podstawową metodą potwierdzającą zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest badanie molekularne wykrywające RNA wirusa. W mediach i publikacjach często używa się skrótu RT-PCR (ang. reverse-transcription polymerase chain reaction), pochodzącego od wykorzystywanej w tym badaniu techniki do wykrywania materiału genetycznego. Materiałem do badania są wydzieliny chorego z górnych lub dolnych dróg oddechowych, najczęściej z błon śluzowych gardła i nosa, pobierane metodą wymazu. Jest to jedyne badanie służące do wykrywania obecności wirusa, jak również w ocenie eliminacji wirusa z dróg oddechowych (w badaniach kontrolnych).

Antygenowe testy na koronawirsa

W niektórych krajach są również dostępne testy antygenowe, które jak sama nazwa wskazuje wykrywają antygeny SARS-CoV-2. Nie są one jednak obecnie zalecane z uwagi na ograniczone dane, które potwierdzałyby ich wiarygodność.

Wiarygodność każdego testu powinna być zweryfikowana w populacji, w której ma być stosowany.

Objawy zakażenia COVID-19 a testy diagnostyczne

Duże znaczenie w wyborze i interpretacji testów w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 ma czas od momentu wystąpienia objawów. W pierwszej fazie choroby, najwyższą czułość diagnostyczną mają testy wykrywające materiał genetyczny wirusa (czyli RT-PCR). Z kolei najwyższe stężenie przeciwciał pojawia się zwykle między 10. a 21. dniem od wystąpienia objawów COVID-19 (ang. Coronavirus Disease 2019) – jest to okres, w którym te testy osiągają najwyższą dla nich czułość (czyli zwykle w 2-3. tyg. od zachorowania). W tym okresie zwykle materiał genetyczny wirusa nie jest już wykrywany w badaniu RT-PCR, co oznacza brak zakaźności.

W niedawno opublikowanym badaniu chińskich naukowców, w pierwszym tygodniu od wystąpienia objawów przeciwciała IgM i IgG były wykrywane u mniej niż 40% pacjentów, ale ta wartość znacznie wzrosła w dniu 15. – 100% dla IgG i IgM, 94,3% dla IgM i 79,8% dla IgG. Te wyniki wskazały na szczególnie wysoką wartość oceny stężenia obu przeciwciał (IgG i IgM) łącznie po 2 tyg. od wystąpienia choroby. Obecnie jednak nie ma wyraźnych zaleceń, które wskazywałyby na wyższość któregokolwiek z badań przeciwciał (IgG, IgM czy IgG i IgM).

W jakich sytuacjach wykonuje się badania przeciwciał?

  • U osób, które prawdopodobnie przebyły infekcję, ale miała ona charakter bezobjawowy lub łagodny przebieg – w tej grupie osób wynik dodatni musi być potwierdzony uzyskaniem negatywnego wyniku testu RT-PCR.
  • W badaniach populacyjnych, by określić, jaki procent osób nabył już odporność na SARS-CoV-2.
  • U ozdrowieńców, by uzyskać osocze do leczenia innych pacjentów.

test na sars

Badanie przeciwciał, interpretacja i ograniczenia

Ujemny wynik badania przeciwciał nie pozwala na wykluczenie zakażenia ponieważ przeciwciała mogły się jeszcze nie pojawić.

Dodatni wynik badania przeciwciał zawsze wymaga potwierdzenia badaniem molekularnym RT-PCR.

Obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2 w klasie IgG łącznie z ujemnym wynikiem testu potwierdza przebycie zakażenia.

Badanie przeciwciał nie pozwala na określenie, kiedy osoba przebyła infekcję.

Niestety wciąż nie wiadomo, jak długo przeciwciała utrzymują się w organizmie. Związek między obecnością przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 a odpornością na zakażenie wirusem nie został jeszcze potwierdzony.

Wpływ na produkcję przeciwciał mają między innymi infekcje współistniejące (np. grypa), które mogą powodować wyniki fałszywie dodatnie. Dlatego tak ważne jest, by wynik badania zinterpretował lekarz.

Obecnie zaleca się, by badania przeciwciał były wykonywane tylko na skierowanie lekarza. Lekarz lub instytucja, które zlecają wykonanie tego badania powinny zinterpretować wynik testu, a w przypadku uzyskania wyniku dodatniego zlecić i pokryć koszt testu RT-PCR.

Testy przeciwciał metodą ELISA lub CLIA

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w swoich zaleceniach uznała, że obecnie jedyne badania przeciwciał SARS-CoV-2 o potwierdzonej jakości to testy z krwi wykonywane metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencji (CLIA).

Światowa Organizacja Zdrowia nie zaleca wykonywania badania przeciwciał przeciw SARS-CoV-2 metodą kasetkową (czyli z użyciem tzw. szybkich testów diagnostycznych) ze względu na brak wystarczających danych potwierdzających ich wiarygodność.

Referencje:

Dzierżanowska-Fangrat K., Horban A., Szmitkowski M. i wsp. Stanowisko Konsultantów Krajowych w dziedzinie Mikrobiologii Lekarskiej, Chorób Zakaźnych, Diagnostyki Laboratoryjnej oraz Prezesa Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych w sprawie oznaczania swoistych przeciwciał i antygenów w diagnostyce zakażenia SARS-CoV-2.

European Centre for Disease Prevention and Control. Immune responses and immunity to SARS-CoV-2, https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/latest-evidence/immune-responses (dostęp: 16.06.2020 r.).

"Juanjuan Zhao, Quan Yuan, Haiyan Wang, Wei Liu, Xuejiao Liao, Yingying Su, Xin Wang, Jing Yuan, Tingdong Li, Jinxiu Li, Shen Qian, Congming Hong, Fuxiang Wang, Yingxia Liu, Zhaoqin Wang, Qing He, Zhiyong Li, Bin He, Tianying Zhang, Yang Fu, Shengxiang Ge, Lei Liu, Jun Zhang, Ningshao Xia, Zheng Zhang, Antibody responses to SARS-CoV-2 in patients of novel coronavirus disease 2019, Clinical Infectious Diseases, ciaa344, "
https://doi.org/10.1093/cid/ciaa3442

"Centers for Disease Control and Prevention"
, https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/resources/antibody-tests-guidelines.html

"Advice on the use of point-of-care immunodiagnostic tests for COVID-19"
, https://www.who.int/news-room/commentaries/detail/advice-on-the-use-of-point-of-care-immunodiagnostic-tests-for-covid-19

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Zalecenia w COVID-19. Wersja 1.0 – 23.04.2020 r.

Medistore Artykuły o zdrowiu Test na koronawirusa SARS-COV-2, rodzaje badań na COVID-19, gdzie wykonać?