Cukrzyca – objawy, leczenie, powikłania cukrzycy

Cukrzyca jest obecnie dość często diagnozowaną chorobą, a zagrożenie jakim jest jej występowanie niestety nie maleje. Jest to choroba metaboliczna, która polega na nieprawidłowym wydzielaniu insuliny odpowiedzialnej za regulowanie poziomu cukru we krwi. Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę, a sama choroba zaliczana jest do grona chorób metabolicznych. 

cukrzyca
Spis treści:

  1. Cukrzyca - co to jest?
  2. Cukrzyca objawy
  3. Jak zdiagnozować cukrzycę?
  4. Kiedy mierzyć poziom cukru?
  5. Hipoglikemia przyczyny i objawy
  6. Hipoglikemia leczenie
  7. Hipoglikemia niebezpieczna dla życia
  8. Cukrzyca powikłania
  9. Badania w diagnostyce cukrzycy
  10. Cukrzyca leczenie
  11. Cukrzyca profilaktyka
  12. Jak uniknąć cukrzycy?
  13. Cukrzyca dieta
  14. Cukrzyca - produkty zalecane
  15. Cukrzyca ciążowa

Jakie są objawy cukrzycy? Co powinno wzbudzić niepokój i jakie objawy sugerują, że należy rozpocząć diagnostykę w tym kierunku i wreszcie, jak należy działać po rozpoznaniu cukrzycy? Oto najważniejsze informacje na ten temat.

Cukrzyca - co to jest?

Cukrzyca, która nosi łacińską nazwę diabetes mellitus, to choroba metaboliczna, która objawia się nieprawidłowym poziomem glukozy we krwi pacjenta. Nieprawidłowy poziom glukozy we krwi spowodowany jest zaburzeniami w wydzielaniu przez trzustkę hormonu – insuliny lub też jej  nieprawidłowym działaniem. Choroba występuje w różnych typach. Najczęściej notowane zachorowania dotyczą cukrzycy typu II, który określany jest jako cukrzyca insulinoniezależna.

Liczbę osób chorych na cukrzycę w Polsce szacuje się na 2 mln. Organizacje, zajmujące się zdrowiem populacji, alarmują jednak, że realnie chorych może być nawet dwukrotnie więcej. Pozostali po prostu nie wiedzą o swojej dolegliwości.

Wpływ na rozwój cukrzycy typu II w dużej mierze ma:

  • prowadzony tryb życia, 
  • dieta, 
  • nadmierne spożywanie alkoholu 
  • palenie papierosów.

Wykonaj badanie cukrzycy i upewnij się, że nie chorujesz

Cukrzyca objawy

Rozpoznanie pierwszych objawów cukrzycy jest niezwykle istotne, ponieważ pozwala na podjęcie natychmiastowego działania. Nieleczona może bardzo negatywnie wpłynąć na ogólny stan zdrowia, stąd właśnie wczesna diagnostyka jest tak znacząca.

Najczęstsze objawy cukrzycy:

  • Duże pragnienie,
  • Częste oddawanie moczu,
  • Duży apetyt,
  • Utrata masy ciała,
  • Ogólne osłabienie i senność.

Dostrzeżenie tych objawów powinno być bardzo wyraźnym sygnałem alarmowym. Należy się wówczas niezwłocznie zgłosić do lekarza, a po uzyskaniu diagnozy, do poradni diabetologicznej (poradnia dla cukrzyków). Oznacza to bowiem, że natychmiast należy podjąć działania mające na celu przejęcie kontroli nad chorobą. Nie da się jej wyleczyć. Można jednak zminimalizować jej destrukcyjne działanie poprzez odpowiednią dietę, styl życia i stosowanie leków.

Objawy cukrzycy typu II (insulinoniezależna):

  • Zwiększone pragnienie,
  • Częste oddawanie moczu,
  • Chudnięcie,
  • Apatia,
  • Zmęczenie i senność,
  • Trudniejsze i powolniejsze gojenie się ran,
  • Częste infekcje pęcherza moczowego,
  • Częste zapalenia skóry,
  • Świąd skóry,
  • Stany zapalne.

Na podstawie powyższej listy widać od razu, że objawy nie są wcale jednoznaczne. Jeżeli jednak większość z nich współwystępuje, to diagnostyka w kierunku cukrzycy koniecznie powinna zostać podjęta.

Jak zdiagnozować cukrzycę?

Wczesna diagnoza cukrzycy jest niezwykle istotna. Pozwala na szybkie wdrożenie leczenia i zastosowanie diety, która pozwoli na prawidłowe funkcjonowanie i kontrolowanie poziomu glukozy we krwi. Jednocześnie to sposób na to, by zapobiec powikłaniom, do których może dojść, jeżeli natychmiastowe leczenie nie zostanie podjęte. Nieleczona cukrzyca wpływa na cały organizm chorego, stopniowo niszcząc kolejne narządy i układy wewnętrzne.

Po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu z pacjentem, lekarz powinien zlecić różnorodne badania, w tym badanie krwi pod kątem poziomu glukozy. Nie zawsze cukrzyca daje wcześniej wymienione objawy. Czasami przebiega bezobjawowo lub objawy nie są charakterystyczne i właśnie dlatego chory nie wie nawet, że cierpi na takie schorzenie.

Jeżeli poziom glikemii na czczo znajdzie się między wartościami 60mg/dl a 99 mg/dl to nie ma powodów do obaw. O nieprawidłowym wyniku mówi się dopiero przy wartościach powyżej 100 mg/dl.

Oczywiście, podwyższony pojedynczy wynik nie musi jeszcze przesądzać o cukrzycy. Aby potwierdzić cukrzycę konieczne jest wykonanie dodatkowych badań, w tym test obciążenia glukozą, który polega na zbadaniu próbki krwi na czczo, przyjęciu glukozy (wypija się odpowiednio odmierzoną porcję) i wykonaniu kolejnych badań krwi w określonych odstępach czasu.

Podejrzewasz u siebie cukrzyce? Wykonaj badania na cukrzycę

Kiedy mierzyć poziom cukru?

Bardzo ważne jest to, by poziom cukru we krwi był badany w odpowiednim momencie. W przypadku pomiarów diagnostycznych badanie należy wykonać rano i na czczo. Wieczór przed badaniem (8-12 godzin) nie powinno się spożywać alkoholu ani zbyt tłustych i obfitych potraw.

Po zdiagnozowaniu cukrzycy, trzeba pamiętać o regularności wykonywanych pomiarów glukometrem. Pomiar musi być wykonany tak często jak zalecił lekarz, nawet kilka razy dziennie.

Warto również wiedzieć, że poziom cukru powinno się też badać kontrolnie, gdy:

  • Istnieje obciążenie genetyczne (chorzy na cukrzycę w rodzinie),
  • Osoba jest po 45 roku życia,
  • Występuje otyłość,
  • Kobieta jest w ciąży,
  • Pojawiają się niepokojące objawy, sugerujące zaburzenia wydzielania lub działania insuliny.


badanie poziomu cukrzycy

Hipoglikemia przyczyny

Hipoglikemia czyli niedocukrzenie. Jest to spadek stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl. U osób długotrwale chorujących na cukrzycę może być w pierwszej fazie niezauważalny, ale jeżeli pomiar wskaże takie wartości, to należy natychmiast podjąć działania, których celem jest wyrównanie zbyt niskiego poziomu.

Natychmiast należy podjąć odpowiednie działanie również wtedy, gdy pojawiają się pierwsze objawy hipoglikemii. Zbyt duży spadek cukru może nawet doprowadzić do śpiączki hipoglikemicznej.

Hipoglikemia pojawia się najczęściej przy cukrzycy typu I.

Przyczyną nagłego spadku cukru we krwi może być:

  • Zbyt duża dawka insuliny podana choremu lub zbyt duża dawka leków przyjmowanych doustnie,
  • Zbyt długa przerwa pomiędzy przyjętą dawką leku lub insuliny a zjedzonym posiłkiem,
  • Zbyt duży wysiłek fizyczny bez uprzedniego podania dodatkowych węglowodanów,
  • Nagła i zbyt duża redukcja masy ciała,
  • Błędy w żywieniu cukrzyka,
  • Spożywanie alkoholu lub narkotyków,
  • Błąd pomiaru glukometru, który skutkuje nieprawidłowym dawkowaniem insuliny.

Bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie objawów hipoglikemii, które pozwala na podjęcie natychmiastowego działania i zapobieżenie zapadnięciu w śpiączkę hipoglikemiczną.

Hipoglikemia objawy

  • Ból głowy,
  • Wilczy głód,
  • Mdłości,
  • Senność,
  • Zimny pot,
  • Osłabienie,
  • Kołatanie serca,
  • Drżenie rąk,
  • Uczucie niepokoju,
  • Zaburzenia koordynacji ruchowej,
  • Utrata przytomności.

Objawy są zróżnicowane i zależą w dużej mierze od stanu zdrowia cukrzyka i poziomu cukru we krwi. Im bardziej on spada, tym wyraźniejsze i bardziej intensywne stają się doświadczane objawy. 

Gdy tylko cukrzyk dostrzeże pierwsze niepokojące go objawy, natychmiast musi zmierzyć poziom glukozy we krwi. W przypadku wyników wskazujących na hipoglikemię należy uzupełnić poziom cukru we krwi. Można to zrobić nawet za pomocą kostki cukru, słodkiego cukierka czy wypicia herbaty mocno osłodzonej cukrem. Opcją jest również spożycie glukozy w płynie lub tabletkach.

Hipoglikemia leczenie

Tak jak wspomniano, przy zaobserwowaniu u siebie objawów hipoglikemii należy podjąć natychmiastowe działanie. O ile, przy lekkim stanie, który jest tylko nieznacznym obniżeniem poziomu cukru we krwi i chory odczuwa jedynie lekkie osłabienie, zmęczenie lub potliwość, można poradzić sobie właśnie poprzez zjedzenie kostki cukru lub cukierka, co spowoduje szybki wzrost stężenia glukozy we krwi, o tyle w przypadku ciężkiej hipoglikemii należy działać bardziej radykalnie.

Glukagon podawanie

Każdy cukrzyk powinien mieć przy sobie dawkę glukagonu, na rynku jest on dostępny pod różnorodnymi postaciami. Podanie leku powoduje, że cukier rośnie w ciągu kilku minut, a chory szybko odzyskuje sprawność. Podaje się go domięśniowo lub podskórnie. Można wstrzyknąć go w pośladek, udo lub ramię. Glukagon powoduje uwalnianie glukozy zmagazynowanej w wątrobie, dlatego działa tak szybko i tak skutecznie.

Przy silnej hipoglikemii, szybkie podanie leku ma naprawdę duże znaczenie, niejednokrotnie wręcz ratuje życie chorego. Po podaniu glukagonu należy pozostać z chorym i wezwać pogotowie. W czasie oczekiwania na przyjazd karetki należy kontrolować poziom glukozy we krwi. W stanach głębokiej hipoglikemii nie należy zmuszać chorego do przełykania cukierków czy herbaty, ponieważ grozi to zachłyśnięciem.

Zgłoś się na wizytę w celu wykluczenia lub potwierdzenia choroby -  wizyta u diabetologa

Hipoglikemia niebezpieczna dla życia

Hipoglikemia jest zjawiskiem bardzo niebezpiecznym i stanowi realne zagrożenie dla życia pacjenta. Glukoza jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu, w tym również, w znaczącym stopniu mózgu. Jeżeli u pacjenta pojawiają się nawracające epizody hipoglikemii może dojść do poważnych zaburzeń pracy mózgu, a to są uszkodzenia nieodwracalne.

Niedocukrzenie może również bardzo poważnie wpłynąć na pracę serca, zaburza oddychanie, powoduje zaburzenia wzroku, uszkadza mięśnie, wywołuje drgawki, prowadzi do zaburzeń świadomości, a w skrajnych przypadkach, gdy nie zostanie podjęta żadna interwencja, zbyt niski poziom cukru może doprowadzić do śmierci chorego. Właśnie dlatego skrupulatna obserwacja reakcji własnego ciała i szybkie podejmowanie odpowiednich, właściwych działań jest tak istotne. Chory cierpiący na cukrzycę nie może sobie pozwolić na bagatelizowanie żadnych objawów.

Cukrzyca powikłania

Cukrzyca jest chorobą, która wpływa również na funkcjonowanie innych narządów i organów. Jej leczenie i kontrolowanie pozwala zapobiegać powikłaniom. Zbyt późno postawiona diagnoza lub lekceważenie zaleceń lekarza lub diabetologa mogą doprowadzić jednak do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Zasadniczo, powikłania cukrzycowe dzieli się na wczesne (ostre) i późne (przewlekłe).

Wczesne powikłania cukrzycy

  • Kwasica ketonowa – spowodowana nieprawidłowym poziomem cukru we krwi. Może doprowadzić nawet do śmierci;
  • Hipoglikemia – niedocukrzenie, które prowadzi do śpiączki hipoglikemicznej i śmierci;
  • Hiperglikemia – czyli podwyższony poziom cukru we krwi, zwykle wynikający z braku leczenia lub nieprawidłowego leczenia.

Późne powikłania cukrzycy

  • Choroba niedokrwienna serca, którą powodują zmiany miażdżycowe w naczyniach wieńcowych występujące u cukrzyków;
  • Zawał serca;
  • Udar mózgu;
  • Retinopatia cukrzycowa;
  • Uszkodzenie nerek;
  • Uszkodzenie nerwów;
  • Stopa cukrzycowa.

Diagnostyka cukrzycy

Przy rozpoznawaniu zachorowania na cukrzycę bardzo ważne są badania diagnostyczne, które jednoznacznie wskażą, czy pacjent cierpi na cukrzycę i jakiego typu jest to schorzenie.

Pierwszym badaniem, jakie powinno zostać wykonane jest poziom cukru we krwi. Jest to badanie poziomu glukozy we krwi żylnej. Badany pacjent musi być podczas pobrania krwi na czczo, by nie zaburzyć wyniku. Ostatni przed badaniem posiłek powinien być zjedzony 12 godzin wcześniej. Przed pobraniem krwi należy unikać zbyt obfitych posiłków, tłustego jedzenia, alkoholu i innych używek.

Drugim badaniem diagnostycznym jest wspomniany test obciążenia glukozą. U badanego określa się poziom glukozy we krwi wraz z tolerancją na glukozę przyjmowaną doustnie. Pierwszy pomiar odbywa się na czczo. Następnie badany przyjmuje odpowiednią porcję glukozy i wykonywane są kolejne pomiary. Stężenie cukru we krwi po dwóch godzinach od spożycia glukozy w porównaniu z wynikiem uzyskanym na czczo jest dla lekarza istotną informacją i pomaga w podjęciu decyzji dotyczących dalszego postępowania.

leczenie cukrzycy

Cukrzyca leczenie

Leczenie cukrzycy musi być zaplanowane i zaordynowane przez lekarza prowadzącego, który dobierze i określi ich odpowiednie dawki.

Leczenie cukrzycy polega przede wszystkim na przestrzeganiu prawidłowej diety, a  najczęściej również, zależnie od typu choroby i zaleceń lekarza, na przyjmowaniu leków i/ lub przyjmowaniu insuliny.

Odpowiednia edukacja chorego też stanowi element leczenia. Ma to znaczenie przede wszystkim takie, że dzięki profesjonalnej wiedzy pacjent może odpowiednio zareagować w razie dostrzeżenia pierwszych niepokojących objawów, które mogą świadczyć o niewłaściwym poziomie cukru we krwi.

Żaden chory nie może samodzielnie odstawić przepisanych mu leków czy zrezygnować z terapii insuliną.

Leczenie cukrzycy typu I

Leczenie cukrzycy typu pierwszego odbywa się za pomocą insulinoterapii. Poziom podawanej insuliny powinien być dopasowany do stanu zdrowia chorego. Insulinę podaje się za pomocą pompy insulinowej lub pena.

Podstawą leczenia jest odpowiednia dieta. Chory powinien jeść posiłki regularnie o podobnej kaloryczności. Bardzo starannie trzeba dbać o odpowiednie proporcje składników pokarmowych. Wsparciem leczenia może być też odpowiednio dobrany wysiłek fizyczny.

Leczenie cukrzycy typu II

Leczenie cukrzycy typu II rozpoczyna się od zmiany trybu życia i wprowadzeniu zdrowych nawyków nie tylko żywieniowych, ale również dotyczących aktywności fizycznej. Podstawowe znaczenie ma prawidłowa dieta i regularne spożywanie posiłków. Leczenie polega na przyjmowania leków doustnych. Jeżeli jednak nowy tryb życia i leki nie będą wystarczające, wdrażane jest leczenie insuliną.

Cukrzyca profilaktyka

W przypadku cukrzycy, która jest chorobą nieuleczalną, wyjątkowo trafnie sprawdza się powiedzenie, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Właśnie dlatego profilaktyka jest w tym wypadku tak ważna. Należy pamiętać o tym, by dbać o zbilansowane posiłki jeszcze przed zachorowaniem. Zrównoważona dieta powoduje, że organizm otrzymuje tyle składników odżywczych, ile potrzebuje i może nimi wydajnie gospodarować.

Bardzo ważne jest prowadzenie aktywnego trybu życia. Uprawianie sportu, aktywność fizyczna, spacery i ruch korzystnie wpływają na zdrowie człowieka. Do tego, nie wolno zapominać o regularnych badaniach krwi, które pozwolą na kontrolę poziomu glikemii. 

Wykonaj badanie stężenia glukozy we krwi

Jak uniknąć cukrzycy?

Uniknięcie cukrzycy nie zawsze jest możliwe. Niektórzy mają bowiem genetyczną skłonność do zachorowania, jeżeli w rodzinie były już spotykane tego rodzaju przypadki. Nie wszyscy obciążeni genetycznie rzeczywiście muszą zachorować. Wprowadzanie zdrowych nawyków żywieniowych, unikanie nadmiaru jakiegokolwiek ze składników odżywczych oraz prowadzenie aktywnego trybu życia zmniejszają ryzyko zachorowania. Osoby, które mają skłonność do otyłości powinny tutaj zwrócić szczególną uwagę i nie dopuścić do nadmiernego zwiększania masy ciała. Dbając o prawidłowo zbilansowane odżywianie i prowadzenie zdrowego trybu życia ryzyko zachorowania można naprawdę poważnie od siebie odsunąć.

Cukrzyca dieta

W cukrzycy niezwykle istotna jest zbilansowana i zdrowa dieta. Nie chodzi tu wyłącznie o to, by składała się ona z weglowodanów, białek i tłuszczów, ale również o to, jakie porcje są spożywane i jak często. Należy zasięgać porad dietetyków i diabetologów, którzy opracowują najlepiej dopasowane dla danego pacjenta diety.

Cukrzyca - produkty zalecane

Produkty w diecie cukrzycowej:

  • indyki, kurczaki (bez skóry),
  • cielęcinę,
  • bardzo chudą wołowinę,
  • ryby (gotowane, pieczone, grillowane),
  • mleko 2%,
  • ser biały chudy lub półtłusty,
  • jogurty,
  • kefiry,
  • maślanki,
  • jaja,
  • olej lniany, rzepakowy i oliwę z oliwek,
  • pieczywo razowe,
  • płatki owsiane górskie,
  • kasze gruboziarniste: gryczana, pęczak,
  • ryż brązowy,
  • makaron z mąki pełnoziarnistej,
  • świeże warzywa,
  • rośliny strączkowe.

Wybór jest duży, więc z pewnością każdy znajdzie coś dla siebie.

Cukrzyca ciążowa

Bardzo ważnym zjawiskiem jest również cukrzyca ciążowa. Jej nazwa wzięła się stąd, dotyka wyłącznie kobiet w ciąży, które wcześniej na cukrzycę nie chorowały. Wskazuje na nią wysoki poziom cukru w czasie badania na czczo, a potwierdza ją test obciążenia glukozą. Po zakończeniu ciąży problemy mogą minąć. Zdarza się jednak, że cukrzyca ciążowa przechodzi u danej kobiety w cukrzycę typu drugiego.

Kobieta, która cierpi na cukrzycę ciążową, aż do porodu musi przestrzegać wszystkich wskazań przekazanych jej przez lekarza prowadzącego i diabetologa. Musi regularnie mierzyć poziom cukru we krwi, dbać o utrzymanie go na odpowiednim poziomie oraz skrupulatnie przestrzegać narzuconej diety.

Cukrzyca zalecenia

Cukrzyca to bardzo poważna choroba, której nie wolno bagatelizować. Warto dbać o zdrowy tryb życia, racjonalne odżywianie i odpowiednią ilość ruchu, żeby uchronić się przed zachorowaniem. Po zdiagnozowaniu natomiast, należy ściśle przestrzegać narzuconego leczenia oraz ustalonej diety. Stosowanie się do wskazań pozwoli utrzymać kontrolę nad chorobą. Zaniedbanie zaś może doprowadzić do poważnych powikłań, śpiączki a nawet do śmierci chorego.

Konsultacja medyczna: Aleksandra Woźniak

MediStore.com.pl Artykuły o zdrowiu Cukrzyca – objawy, leczenie, powikłania cukrzycy | MediStore