PL EN
Mediclub

Owsiki – przyczyny, objawy i leczenie owsików

Owsiki ludzkie to pasożyty, które atakują wyłącznie człowieka. Bytują głównie w jelicie grubym, gdzie mają doskonałe warunki do życia oraz rozmnażania. Owsica często jest postrzegana jako choroba dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, chociaż dotyczy również dorosłych.

owsiki

Spis treści:

Co to są owsiki?
Jak można zarazić się owsikami?
Owsiki przyczyny
Owsiki objawy
Badanie na owsiki
Leczenie owsików
Owsiki u dzieci
Jak pozbyć się owsików?

Co to są owsiki?

Owsiki to pasożyty, które swoim wyglądem przypominają białe, cienkie i długie niteczki. Samce mają kilka mm, a samice są zdecydowanie większe – mogą osiągnąć ponad 1 cm długości. Można je dostrzec gołym okiem. Powodują one, iż dziecko staje się rozdrażnione, oczy ma podkrążone, doskwiera mu ból głowy, a w nocy nie może spać. Owsikami można się bardzo łatwo zarazić.

 

Jak można zarazić się owsikami?

Najczęściej do zarażenia owsikami dochodzi poprzez niezachowanie odpowiedniej higieny w życiu codziennym. Zbyt rzadkie lub niedokładne mycie rąk to pierwszy krok do zarażenia. Jaja owsików mogą znajdować się dosłownie wszędzie. Samice żyją w jelicie człowieka. Aby jednak złożyć jaja, wieczorem i nocą wędrują w okolice odbytu, co powoduje duży świąd. Drapanie się, często nieświadome, powoduje, że jaja pasożytów są przenoszone na dłonie i pod paznokcie, a stamtąd na wszystkie przedmioty, których dotknie osoba zarażona, lub bezpośrednio do ust.

Źródłem zakażenia owsikami może być także kontakt z bielizną lub ręcznikiem osoby chorej, chociaż równie prawdopodobne jest, że jaja owsika znajdą się także na pościeli, desce sedesowej, wannie. Jajami owsików mogą być skażone także produkty spożywcze.

Bezpośredni kontakt z jajami to nie jedyny sposób na zarażenie. Owsicą zarazić można się także drogą kropelkową. Jaja są bardzo małe i lekkie, przez co unoszą się w powietrzu. Wówczas osiadają np. na kurzu, który jest wdychany przez człowieka. Dorosłe robaki żyją do 2 miesięcy, ale z powodu samozarażania problem może utrzymywać się znacznie dłużej.

jak można zarazić się owsikami

Owsiki przyczyny

Do zarażenia owsikiem ludzkim dochodzi z powodu:

  • złych warunków sanitarno-higienicznych,
  • nieprzestrzegania zasad higieny,
  • owsicy u współdomownika, pracy w przedszkolu lub żłobku.

Źródłem zarażenia owsikami są wyłącznie ludzie. Zarażenie szerzy się bardzo łatwo drogą pokarmową, np. przez skażone ręce lub pokarm. Problem ten dotyczy szczególnie dzieci, które często nie przestrzegają podstawowych zasad higieny, wkładają różne przedmioty do buzi, zabawki lub przybory szkolne, np. długopisy, ołówki, co ułatwia wnikanie owsików do organizmu.

Dlatego tak ważne jest, aby dorośli uczyli dzieci podstawowych zasad higieny rąk i sami dawali przykład prawidłowych zachowań.

Owsiki objawy

Wśród objawów owsików, które mogą świadczyć o zakażeniu najbardziej charakterystyczne jest uporczywe swędzenie w okolicach odbytu. Jest ono spowodowane tym, że samice wędrują na zewnątrz, aby złożyć jaja. Swędzenie dokucza dzieciom zazwyczaj wieczorem i nocą, przez co może prowadzić do problemów z zasypianiem lub bezsennością.

Dzieci często są rozdrażnione i mają problem z koncentracją. Często skarżą się na bóle brzucha oraz bóle głowy. Zdarza się, że niektóre maluchy z powodu zarażenia owsikami mogą również nie kontrolować trzymania moczu w nocy. Dość charakterystycznym objawem, na który zwraca uwagę wielu rodziców jest również zgrzytanie zębami.

Owsikom może też towarzyszyć:

  • utrata apetytu, 
  • spadek masy ciała, 
  • bladość skóry, 
  • podkrążone oczy. 

Warto zauważyć, że dziewczynki mogą skarżyć się na dokuczliwe swędzenie także w okolicach pochwy. Samice owsików mogą wnikać do żeńskich narządów płciowych i powodować ich stan zapalny. Zdarzają się także przypadki zapalenia wyrostka robaczkowego spowodowanego owsicą. U osób dorosłych owsiki objawy nie różnią się wiele od tych u dzieci. Jednak często są one znacznie mniej nasilone.

owsiki objawy

Nie należy bagatelizować niepokojących objawów. Niestety, nieleczona owsica może wywoływać wiele komplikacji, wśród których najczęściej wymienia się:

  • problemy z koncentracją, co pociąga ze sobą problemy z nauką, zapamiętywaniem;
  • zaburzenia snu,
  • u dziewczynek – zapalenie żeńskich narządów płciowych,
  • zapalenie jelita grubego,
  • zapalenie wyrostka robaczkowego,
  • zapalenie skóry (wywołane ciągłym drapaniem okolic odbytu),
  • utrata masy ciała.

Badanie na owsiki

Badanie na owsiki jest zalecane na podstawie wywiadu chorobowego przeprowadzonego z rodzicem. Występowanie silnego świądu w okolicach odbytu, który dokucza przede wszystkim wieczorami i nocą stanowi istotną przesłanką, aby zdiagnozować dziecko w kierunku owsicy.

Zdarza się także, że w kale dziecka można zauważyć białe, poruszające się niteczki. Są to właśnie owsiki. Dzieje się tak w przypadku dużej inwazji owsików. Nie należy jednak czekać aż choroba stanie się widoczna „gołym okiem”.

Pediatra, na podstawie opisu objawów, zleci wykonanie wymazu z okolic odbytu, na podstawie którego stwierdzi, czy w organizmie malucha znajdują się jaja pasożyta. Materiał pobiera się za pomocą samoprzylepnej taśmy celofanowej, którą przykleja się do skóry w okolicach odbytu rano przed wypróżnieniem lub poranną kąpielą.

Taśmę przesyła się do laboratorium. Może być konieczne powtórzenie badania (3-krotne pozwala wykryć 90% inwazji). Często lekarze decydują się na ogólne badanie kału, które może wykryć ewentualne zarażenie nie tylko owsikiem, lecz także innymi pasożytami.

badanie na owsiki

Leczenie owsików

Leczenie owsików w zasadzie nie jest bardzo skomplikowane i polega głównie na przyjmowaniu odpowiednich leków i przestrzeganiu higieny osobistej oraz otoczenia. Niezależnie od wieku leki zazwyczaj przyjmuje się jednorazowo – pojedyncza dawka leku przeciwpasożytniczego, dostępnego na receptę.

Należy trzeba powtórzyć leczenie po 2 tygodniach ze względu na nawroty inwazji robaków. Takie powtórzenie dawki leku ma na celu całkowite wyeliminowanie wszystkich pasożytów. Należy podkreślić, że jeśli owsiki stwierdzono u dziecka, wówczas cała rodzina powinna zostać poddana terapii farmakologicznej, aby uniknąć wzajemnego zarażania się.

Bardzo ważne w leczeniu owsików są również czynności związane z usunięciem z otoczenia człowieka źródeł ponownego zarażenia. Należy zatem w dniu leczenia koniecznie bardzo dokładnie wysprzątać całe mieszkanie, zmienić i uprać, a nawet wygotować bieliznę osobistą, pościel, ręczniki, a następnie uprasować gorącym żelazkiem.


Czynności te są niezbędne, aby pozbyć się jaj pasożytów. Należy także zająć się zabawkami dziecka, na których mogą znajdować się jaja owsików. Jeśli dziecko włoży do ust skażoną jajami pasożyta zabawkę lub dłonie, w których trzymało zabawkę, może dojść do ponownego zakażenia. Ważna jest też higiena otoczenia. Należy codziennie sprzątać mieszkanie, aby usunąć kurz, z którym mogą unosić się jaja owsików. Ponadto trzeba codziennie zmieniać bieliznę osobistą, pościel i ręczniki, codziennie rano brać prysznic lub podmywać okolice odbytu ciepłą wodą z mydłem. Nie należy także zapomnieć o krótkim przycięciu paznokci.

Wiele osób, gdy dowiaduje się o zakażeniu, zmienia nawyki żywieniowe. Dlaczego? Ponieważ dieta może wspomóc działanie leczenia farmakologicznego. Zaleca się dietę z ograniczeniem węglowodanów (cukrów), bogatą w białko i błonnik, którego źródłem są warzywa, owoce, a także pieczywo razowe oraz kasza.

Owsiki u dzieci

O owsikach mówi się najczęściej w aspekcie dzieci, bo to one są najbardziej narażone na ryzyko zarażenia. Dlaczego? Przyczyną jest oczywiście zbyt niski poziom wiedzy dotyczący prawidłowej higieny, wkładanie przedmiotów lub brudnych rąk do buzi. Owsiki u dzieci najczęściej pojawiają się w żłobkach, przedszkolach czy szkołach. Wystarczy, by jedno z dzieci w grupie borykało się z problemem owsików, a wszystkie maluchy mogą się bardzo szybko zarazić, a następnie zarazić swoich domowników.

Leczenie owsików u dzieci powinno zostać oczywiście rozszerzone na elementy profilaktyki, w której będziemy uświadamiać dziecku jak ważne jest zachowanie odpowiedniej higieny, częste mycie rąk, zwłaszcza po powrocie do domu, po skończonej zabawie w piaskownicy czy przed każdym posiłkiem, a także po skorzystaniu z toalety, krótkie obcinanie paznokci. Bardzo ważne jest również mycie owoców i warzyw przed spożyciem czy unikanie pokarmów niewiadomego pochodzenia.

Profilaktyka owsików u dzieci dotyczy higieny osobistej i higieny otoczenia. Przede wszystkim musimy uświadamiać dziecku, jak ważne jest częste mycie rąk, zwłaszcza po powrocie do domu, po skończonej zabawie w piaskownicy czy przed każdym posiłkiem, a także po skorzystaniu z toalety. Bardzo ważne są codzienny prysznic, dokładne mycie okolic intymnych i częsta zmiana bielizny oraz krótkie obcinanie paznokci. Należy również pamiętać o myciu owoców i warzyw przed spożyciem czy unikaniu pokarmów niewiadomego pochodzenia. Ponieważ dziecko zarażone owsicą przenosi jajeczka na meble, zabawki, ubrania, należy często sprzątać całe mieszkanie.


 

Pamiętaj:

  • myj dokładnie ręce wodą z mydłem po powrocie do domu, po wyjściu z toalety, przed każdym posiłkiem; zadbaj, aby dzieci robiły to samo,
  • dokładnie myj zabawki pod bieżącą wodą, zwłaszcza te wynoszone do piaskownicy,
  • zadbaj o czystość całego ciała, zwłaszcza okolic intymnych oraz rąk i paznokci,
  • często zmieniaj bieliznę osobistą,
  • regularnie obcinaj dzieciom paznokcie,
  • zniechęcaj dzieci do obgryzania paznokci, wkładania rąk lub przedmiotów do buzi, oblizywania palców,
  • regularnie zmieniaj pościel i ręczniki, pierz je w wysokiej temperaturze,
  • dokładnie myj warzywa i owoce przed spożyciem.

Jak pozbyć się owsików?

Wśród domowych sposobów na walkę z owsikami można wskazać odpowiednią dietę, ubogą w węglowodany i bogatą w błonnik. Jednak najważniejszą kwestią jest zachowanie odpowiedniej higieny. Należy również pamiętać, że domowe sposoby nie mogą zastąpić wizyty u lekarza i odpowiedniej farmakoterapii. Mogą jedynie wspomóc proces leczenia.

Czytaj także:

"Clinical manifestations of appendiceal pinworms in children: an institutional experience and a review of the literature"

https://link.springer.com/article/10.1007/s00383-004-1151-5

"Manifestations of pinworms"

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1930483/pdf/canmedaj01601-0050.pdf

Medistore Artykuły o zdrowiu Owsiki – przyczyny, objawy i leczenie owsików