Badanie TSH

Mimo swoich niewielkich rozmiarów tarczyca jest odpowiedzialna za:

• wytwarzanie hormonów T4 i T3,

• regulację metabolizmu,

• ma wpływ na funkcjonowanie układu krwionośnego.

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego za 2006 rok wynika, że statystycznie w Polsce co 5. osoba miała bądź ma problem z tarczycą. Wiele z nich nie zauważa zmian, jakie zachodzą w organizmie bądź po prostu ignoruje pewne objawy.

Kiedy wykonać badanie TSH?

Badanie TSH zalecane jest osobom, które doświadczają objawów sugerujących zaburzenia funkcji tarczycy.

Do najczęściej występujących objawów niedoczynności tarczycy należą:

• zmęczenie, senność, osłabienie i apatia;

• przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie;

• zimne poty, uczucie chłodu i nadwrażliwość na zimno;

• częste zaparcia;

• suchość skóry;

• wypadanie włosów;

• obrzęki, zwłaszcza w okolicy twarzy;

• depresja i zaburzenia emocjonalne;

• problemy z koncentracją;

• nieregularne miesiączki;

• obniżone libido.

Natomiast w przypadku nadczynności tarczycy obserwuje się takie objawy jak:

• chudnięcie, nawet przy zwiększonym apetycie;

• uczucie gorąca;

• zwiększona potliwość;

• drażliwość, nerwowość, niepokój, lęk;

• bezsenność;

• trudności w skupieniu uwagi;

• drżenia rąk, języka lub gałek ocznych;

• częstsze oddawanie stolca, a nawet biegunki;

• przyspieszenie czynności serca, kołatanie serca;

• duszność;

• osłabienie siły mięśniowej;

• wypadanie włosów;

• objawy typowe dla choroby Gravesa-Basedowa: wytrzeszcz oczu, podwójne widzenie, obrzęk i zaczerwienienie powiek lub spojówek;

• u kobiet – zaburzenia miesiączkowania (rzadkie miesiączki lub ich brak);

• u mężczyzn – osłabienie libido i czasami zaburzenia wzwodu.

Co diagnozuje badanie TSH?

Badanie laboratoryjne TSH jest jednym z najczęściej wykonywanych testów diagnostycznych służących do oceny funkcji tarczycy. Oznaczenie stężenia TSH pozwala wykryć różne zaburzenia tarczycy, w tym nadczynność tarczycy (hipertyreozę) lub niedoczynność tarczycy (hipotyreozy), a także monitorować skuteczność leczenia hormonalnego tarczycy.

Podwyższone TSH

Zbyt wysokie TSH zazwyczaj oznacza niedoczynność tarczycy, która w wielu przypadkach może prowadzić do choroby Hashimoto. Zdarza się, iż wysoki poziom hormonu tyreotropowego wskazuje również na gruczolaka przysadki mózgowej, choroby genetyczne, pierwotną niedoczynność kory nadnerczy bądź też jest efektem przyjmowania niektórych leków (np. tyreostatyków).

Niskie TSH

Niski poziom TSH sugeruje nadczynność tarczycy. Niekiedy związane jest także z niedoczynnością przysadki, chorobą Gravesa–Basedowa, występowaniem guzków autonomicznych tarczycy lub zapaleniem tarczycy. Poza tym TSH niskie bywa wynikiem przyjmowania konkretnych preparatów (np. dopaminy, fenytoiny, amiodaronu).

Oznaczenie stężenia TSH w ciąży

Hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowego wzrostu płodu. Ich właściwy poziom warunkuje zdrowy rozwój mózgu, układu kostnego oraz nerwowego. Sam test zleca się u osób z podejrzeniem nadczynności lub niedoczynności tarczycy.

W przebiegu ciąży może dojść do sytuacji, w której estrogen i gonadotropina kosmówkowa (hCG) mogą wpłynąć na zwiększenie lub zmniejszenie produkcji hormonu tyreotropowego. W zależności od trymestru ciąży zakres normy dla hormonu TSH może się różnić od standardowego.

W przypadku nieprawidłowego wyniku TSH dalsze postępowanie, w tym częstotliwość kontroli, ustala endokrynolog. Jeśli u kobiety ciężarnej występuje nadczynność tarczycy, może zwiększyć się ryzyko poronienia bądź urodzenia dziecka przed planowanym terminem (przedwczesny poród).

Jakie są przeciwwskazania do badania TSH?

Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do pobrania krwi i wykonania badania TSH.

W przypadku indywidualnych decyzji diagnostycznych warto skonsultować się z lekarzem, aby ocenić, czy dane badanie jest odpowiednie w konkretnej sytuacji.

Jak przygotować się do badania TSH?

Nie należy się specjalnie przygotowywać do badania i nie zaleca się stosowania specjalnej diety.

Zalecane jest jednak, aby pacjent był na czczo (ze względu na rytm dobowy). W takim przypadku należy nie jeść przez 8–12 godzin przed pobraniem krwi i stawić się na badanie najlepiej rano i zgłosić się na badanie najlepiej w godzinach porannych, między 7:00 a 9:00 — w tym przedziale wartości referencyjne są najbardziej miarodajne, zwłaszcza przy badaniach kontrolnych.

Przed badaniem TSH nie ma konieczności odstawienia przyjmowanych leków.

Przed pobraniem należy poinformować osobę pobierającą krew o przyjmowanych lekach, ziołach i suplementach diety, które mogą mieć wpływ na wynik. Przed samym badaniem krwi nie należy przyjmować leków ogólnodostępnych, takich jak leki przeciwbólowe.

W przypadku przyjmowania stałych leków decyzję o badaniu przed przyjęciem porannej dawki leków należy uzgodnić z lekarzem.

W przypadku złego samopoczucia po pobraniu krwi należy powiadomić lekarza lub pielęgniarkę o tym fakcie. Podczas badania pobierana jest niewielka ilość krwi, która nie powinna w znaczącym stopniu wpłynąć na samopoczucie pacjenta.

Przygotowanie do badania może się różnić w zależności od placówki wykonującej badanie.

Czynniki mogące zaburzyć wynik

Na wynik badania mogą wpływać między innymi:

• przyjmowanie leków tarczycowych,

• ciąża,

• stres.

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku?

W przypadku nieprawidłowych wyników zaleca się konsultację z lekarzem w celu ich dokładnego omówienia. Lekarz może podjąć decyzję o konieczności zlecenia dalszej diagnostyki, np.:

• badanie poziomu ft3 i ft4,

• USG tarczycy,

• morfologię krwi,

• badanie poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych.

W zależności od przyczyny warto umówić wizytę u jednego z następujących specjalistów:

• endokrynolog

• internista

FAQ - Badanie TSH

Czy badanie TSH wykonuje się na czczo?

Zaleca się, aby badanie TSH wykonywać na czczo. Należy nie jeść przez 8–12 godzin przed pobraniem krwi i najlepiej zgłosić się na badanie rano.

Jakie choroby można wykryć dzięki badaniu TSH?

Badanie pozwala wykryć zaburzenia funkcjonowania tarczycy, takie jak nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, a także pomaga monitorować leczenie hormonalne.

Czy leki mogą wpływać na wynik TSH?

Tak, niektóre leki, zioła oraz suplementy diety mogą wpływać na wynik badania, dlatego przed pobraniem krwi należy poinformować o ich stosowaniu osobę wykonującą badanie.

Czy poziom TSH zmienia się w ciąży?

Tak, w czasie ciąży poziom TSH może się zmieniać pod wpływem hormonów takich jak estrogen i gonadotropina kosmówkowa (hCG), a zakres norm może różnić się w zależności od trymestru ciąży.

Czy poziom TSH może zwiększyć się pod wpływem stresu?

Tak, stres może być jednym z czynników wpływających na wynik badania TSH. Silny lub długotrwały stres może zaburzać gospodarkę hormonalną organizmu, co może prowadzić do zmian w poziomie hormonu tyreotropowego. Dlatego przed badaniem warto zadbać o odpoczynek i poinformować lekarza o czynnikach, które mogą mieć wpływ na wynik.