Ferrytyna

Poziom ferrytyny może być oznaczany niezależnie od innych testów, jednak często wykonuje się go łącznie z morfologią krwi, oznaczeniem poziomu żelaza oraz całkowitej zdolności wiązania żelaza (TIBC), aby kompleksowo ocenić stan gospodarki żelazowej w organizmie.

Ferrytyna to białko tkankowe magazynujące żelazo. Występuje w dużych ilościach w wątrobie, szpiku kostnym, śledzionie, sercu i nerkach. Jest niezbędna do produkcji hemoglobiny i transportu tlenu w organizmie.

Poziom ferrytyny we krwi jest precyzyjnym wskaźnikiem zapasów żelaza w organizmie. Niskie stężenie ferrytyny może wskazywać na niedobór żelaza, natomiast wysokie może sugerować jego nadmiar. Ferrytyna jest również białkiem ostrej fazy, dlatego jej poziom może wzrastać w odpowiedzi na stany zapalne, choroby autoimmunologiczne czy nowotwory.

Badanie ferrytyny jest badaniem laboratoryjnym wykorzystywanym w diagnostyce różnych schorzeń, takich jak niedokrwistość z niedoboru żelaza, hemochromatoza czy choroby wątroby.

Kiedy wykonać badanie ferrytyny?

Objawy sugerujące konieczność wykonania badania ferrytyny to m.in.:

• uczucie chronicznego zmęczenia, które nie ustępuje po odpoczynku,

• bladość skóry, która może wskazywać na niedobór żelaza,

• zawroty głowy, osłabienie, senność i omdlenia,

• bóle mięśni i stawów,

• łamliwość paznokci i włosów,

• szumy w uszach,

• problemy z koncentracją i pamięcią.

Sytuacje, w których również należy wykonać badanie ferrytyny:

• podejrzenie anemii,

• monitorowanie leczenia oraz stosowania suplementacji żelazem,

• występowanie chorób jelit, takich jak celiakia, które mogą powodować trudności z wchłanianiem żelaza,

• przynależność do grupy podwyższonego ryzyka, m.in. sportowcy, kobiety w ciąży, wegetarianie oraz osoby starsze,

• diagnostyka chorób wątroby oraz hemochromatozy.

Co diagnozuje badanie ferrytyny?

Niski poziom ferrytyny

Niska ferrytyna może świadczyć o anemii, czyli niedokrwistości spowodowanej niedoborem żelaza. Stan ten może być wynikiem m.in. niedostatecznej podaży żelaza w diecie, zaburzeń wchłaniania (np. celiakia), dużej utraty krwi (np. obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego) oraz chorób tarczycy takich jak Hashimoto.

Wysoki poziom ferrytyny

Wysoki poziom ferrytyny we krwi może być spowodowany różnymi czynnikami, m.in.:

• nadmierną suplementacją żelaza,

• procesami zapalnymi w organizmie,

• hemochromatozą (nadmiernym wchłanianiem żelaza),

• chorobami wątroby (takimi jak marskość, zapalenie wątroby czy stłuszczenie wątroby – w tych przypadkach ferrytyna może wzrastać w odpowiedzi na uszkodzenie komórek wątrobowych),

• chorobami nerek,

• ciążą.

Jak przygotować się do badania ferrytyny?

Przygotowanie do badania może się różnić w zależności od placówki wykonującej badanie.

Wymagane przygotowanie na kilka dni przed badaniem:

• nie należy spożywać alkoholu na 2–3 dni przed badaniem,

• pacjent powinien pozostawać na czczo oraz powstrzymywać się od picia kawy i herbaty przez około 12 godzin przed badaniem,

• w miarę możliwości należy wyeliminować przyczyny stresu.

W dniu badania:

• rano można wypić szklankę wody,

• w miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, chyba że lekarz zaleci inaczej,

• przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10–15 minut (pozycja siedząca),

• zaleca się unikać wysiłku fizycznego przed badaniem.

W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie miarodajny. Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

Jakie są przeciwwskazania do badania ferrytyny?

Brak bezwzględnych przeciwwskazań do pobrania krwi i wykonania badania.

W przypadku indywidualnych decyzji diagnostycznych warto skonsultować się z lekarzem, czy dane badanie jest odpowiednie w konkretnej sytuacji.

Wynik badania mogą zafałszować stany zapalne i infekcje (ferrytyna rośnie jako białko ostrej fazy) oraz choroby wątroby.

Czynniki mogące zaburzyć wynik

Do czynników mogących wpływać na wynik badania ferrytyny należą:

• przyjmowanie suplementów żelaza,

• stany zapalne,

• spożycie alkoholu i kofeiny,

• niedawna utrata krwi.

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku?

W przypadku nieprawidłowych wyników zaleca się konsultację z lekarzem w celu ich dokładnego omówienia. Specjalista oceni wynik na podstawie stanu zdrowia pacjenta, objawów oraz innych badań i zaproponuje odpowiednie postępowanie.

W zależności od przyczyny warto umówić wizytę u jednego z następujących specjalistów:

• hematolog

• internista

FAQ

Co to jest ferrytyna?

Ferrytyna to białko tkankowe magazynujące żelazo, które występuje m.in. w wątrobie, szpiku kostnym, śledzionie, sercu i nerkach.

Po co wykonywać badanie ferrytyny?

Badanie ferrytyny wykonuje się w celu oceny zapasów żelaza w organizmie oraz diagnostyki zaburzeń gospodarki żelazowej. Jest pomocne m.in. w rozpoznawaniu niedokrwistości z niedoboru żelaza, monitorowaniu leczenia i suplementacji żelazem, a także w diagnostyce chorób takich jak hemochromatoza czy choroby wątroby.

Czy należy zbadać ferrytynę w ciąży?

Badanie ferrytyny w ciąży może być wykonywane w celu oceny zapasów żelaza w organizmie kobiety ciężarnej. Jest to szczególnie istotne, ponieważ w czasie ciąży zapotrzebowanie na żelazo wzrasta, a jego niedobór może prowadzić do rozwoju niedokrwistości. W przypadku podejrzenia niedoboru żelaza lub objawów sugerujących anemię lekarz może zalecić wykonanie tego badania.

Czy ferrytyna może wzrastać w stanach zapalnych?

Tak, ferrytyna jest białkiem ostrej fazy, dlatego jej poziom może wzrastać w odpowiedzi na stany zapalne, choroby autoimmunologiczne czy nowotwory.

Czy ferrytynę bada się razem z innymi parametrami krwi?

Tak, często badanie ferrytyny wykonuje się razem z morfologią krwi, oznaczeniem poziomu żelaza oraz całkowitej zdolności wiązania żelaza (TIBC), aby dokładniej ocenić gospodarkę żelazową organizmu.