Holotranskobalamina (aktywna witamina B12)

Czym jest holotranskobalamina?

Witamina B12 krąży we krwi w dwóch formach. Większość, bo aż 80%, związana jest z białkiem haptokoryną i nie może być pobierana przez komórki. Tylko pozostałe 20% związane z białkiem transkobalaminą II tworzy właśnie holotranskobalaminę i jest jedyną formą dostępną dla tkanek organizmu.

Oznaczenie holotranskobalaminy jest uważane za czulszy i bardziej swoisty marker niedoboru witaminy B12 niż standardowe oznaczenie całkowitej B12, ponieważ jej poziom spada jako jeden z pierwszych, jeszcze zanim wyczerpią się ogólne zapasy witaminy w organizmie.

Rola witaminy B12 w organizmie

Witamina B12 jest niezbędna do produkcji czerwonych krwinek w szpiku kostnym, prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, syntezy DNA oraz metabolizmu homocysteiny.

Jej niedobór prowadzi do niedokrwistości megaloblastycznej, czyli stanu, w którym czerwone krwinki są zbyt duże i nieprawidłowo zbudowane, a w dłuższej perspektywie do uszkodzenia włókien nerwowych, czego objawem są drętwienie i mrowienie kończyn oraz problemy z pamięcią i koncentracją.

Organizm ludzki czerpie witaminę B12 wyłącznie z produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, ryby, jaja i nabiał. Zapasy zgromadzone w wątrobie wystarczają na 2 do 5 lat, dlatego niedobór rozwija się powoli i przez długi czas przebiega bezobjawowo.

Kiedy należy wykonać badanie?

Oznaczenie holotranskobalaminy jest szczególnie zalecane:

• osobom stosującym dietę wegetariańską lub wegańską,
• osobom starszym powyżej 60. roku życia ze względu na gorsze wchłanianie B12,
• pacjentom z chorobami żołądka i jelit, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna, atroficzne zapalenie żołądka lub stan po resekcji żołądka,
• osobom długotrwale przyjmującym metforminę lub inhibitory pompy protonowej,
• a także przy niejednoznacznych wynikach standardowego badania witaminy B12.

Jak przebiega badanie?

Badanie wykonuje się w Punkcie Pobrań, gdzie personel pobiera próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, tak jak przy standardowym badaniu krwi. Pobranie jest krótkie i trwa kilka minut.

Normy

Prawidłowe stężenie holotranskobalaminy w surowicy krwi:

Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.

Niska holotranskobalamina (niedobór)

Obniżony poziom holotranskobalaminy wskazuje na wyczerpywanie się zapasów aktywnej witaminy B12 dostępnej dla komórek. Do najczęstszych przyczyn niedoboru należą:

• stosowanie diety wegańskiej i wegetariańskiej,
• zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym,
• niedokrwistość złośliwa (choroba Addisona-Biermera), w której brakuje czynnika wewnętrznego Castle’a niezbędnego do wchłaniania B12,
• długotrwałe stosowanie metforminy lub inhibitorów pompy protonowej,
• a także podeszły wiek ze względu na fizjologiczne zmniejszenie wydzielania kwasu żołądkowego.

Objawy niedoboru

Najczęstsze objawy niedoboru witaminy B12 to:

• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• bladość skóry,
• drętwienie i mrowienie rąk i nóg,
• zaburzenia równowagi i chodu,
• problemy z pamięcią i koncentracją,
• obniżony nastrój,
• a w badaniach krwi powiększone czerwone krwinki (makrocytoza) i niedokrwistość megaloblastyczna.

Przyczyny podwyższonej holotranskobalaminy

Podwyższony poziom holotranskobalaminy może pojawić się:

• po suplementacji witaminy B12,
• w chorobach wątroby i nerek,
• a także w niektórych chorobach nowotworowych.

Sam podwyższony wynik bez kontekstu klinicznego zazwyczaj nie wymaga leczenia.

Objawy wysokiego poziomu

Nadmiar witaminy B12 z pożywienia lub suplementów rzadko wywołuje objawy toksyczne, ponieważ nadwyżka jest wydalana przez nerki.

Utrzymujący się bardzo wysoki poziom bez suplementacji może być wskazówką do poszerzenia diagnostyki w kierunku chorób wątroby lub nowotworów układu krwiotwórczego.