Kwas moczowy - surowica

Opis badania kawsu moczowego

Badanie kwasu moczowego polega na oznaczeniu jego stężenia w surowicy krwi. Kwas moczowy jest końcowym produktem metabolizmu puryn, które pochodzą z diety, syntezy endogennej oraz rozpadu kwasów nukleinowych.

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej, pobieranej do probówki EDTA zgodnie ze standardową procedurą. Samo pobranie trwa kilka–kilkanaście sekund.

W warunkach prawidłowych kwas moczowy jest wydalany głównie przez nerki. Zaburzenia tego procesu prowadzą do jego nadmiernego gromadzenia się we krwi, co może skutkować rozwojem poważnych chorób, takich jak dna moczanowa czy kamica nerkowa.

Badanie kwasu moczowego ma istotne znaczenie w monitorowaniu stanu zdrowia pacjentów z chorobami metabolicznymi, nerkowymi oraz w trakcie leczenia onkologicznego (np. chemioterapii).

Kiedy zbadać kwas moczowy we krwi?

Wskazaniem do wykonania badania są m.in.:

• nagły, silny ból i obrzęk stawu, szczególnie u podstawy dużego palca (podejrzenie dny moczanowej),
• nawracające bóle okolicy lędźwiowej lub kolka nerkowa (podejrzenie kamicy nerkowej),
• przewlekła choroba nerek lub jej progresja,
• monitorowanie pacjentów onkologicznych w trakcie chemioterapii (ryzyko zespołu lizy guza),
• ocena ryzyka chorób sercowo-naczyniowych,
• kontrola stanu metabolicznego u osób z otyłością, nadciśnieniem lub cukrzycą.

Co diagnozuje badanie kwasu moczowego?

Podwyższone stężenie (hiperurykemia), które może występować w:

• dnie moczanowej,
• niewydolności nerek,
• zatruciu ciążowym,
• nadczynności tarczycy,
• leczeniu diuretykami,
• chorobach nowotworowych,
• po obfitych posiłkach,
• w okresach nadużywania alkoholu,
• po intensywnym wysiłku fizycznym.

Obniżone stężenie (hipourykemia), obserwowane m.in. w:

• zahamowanej reabsorpcji kanalikowej,
• ciężkiej niewydolności wątroby,
• wrodzonym niedoborze oksydazy ksantynowej,
• nowotworach (rak okrężnicy, rak płuc),
• chłoniakach,
• podczas stosowania leków obniżających syntezę lub zwiększających wydalanie kwasu moczowego.

Hipourykemia zwykle nie daje objawów klinicznych, ale może pomóc w rozpoznaniu chorób współistniejących.

Jak przygotować się do badania kwasu moczowego?

Badanie kwasu moczowego wymaga odpowiedniego przygotowania, aby wynik był wiarygodny.

Na 2–3 dni przed badaniem:

• nie spożywać alkoholu,
• unikać intensywnego wysiłku fizycznego,
• ograniczyć stres.

Na 12 godzin przed badaniem:

• nie pić kawy ani herbaty.

W dniu badania:

• pozostać na czczo (ok. 12 godzin bez posiłku),
• można wypić niewielką ilość wody (maks. jedna szklanka),
• badanie wykonać w godzinach porannych,
• w miarę możliwości pobrać krew przed przyjęciem porannej dawki leków (chyba że lekarz zaleci inaczej),
• przed pobraniem odpocząć 10–15 minut w pozycji siedzącej.

Nieprawidłowe przygotowanie może zafałszować wynik badania.

Wyniki badań kwasu moczowego we krwi

Wynik badania kwasu moczowego dostępny jest zazwyczaj w ciągu 1–3 dni roboczych.

Możliwe formy odbioru wyniku:

• odbiór osobisty w recepcji wybranej placówki,
• dostęp do wyniku online po pobraniu hasła w recepcji.

Informację odnośnie odbioru wyników badań w zależności od placówki >> Sprawdź TUTAJ

Normy kwasu moczowego

Poziom kwasu moczowego:

• > 420 µmol/l ( > 7 mg/dl ) zwykle wskazuje na hiperurykemię.

Zakresy wartości referencyjnych mogą się różnić w zależności od laboratorium, dlatego wynik należy interpretować zgodnie z normami podanymi na karcie wyników.

Czynniki mogące zaburzyć wynik badania

Na stężenie kwasu moczowego mogą wpływać:

• alkohol,
• dieta bogata w puryny,
• wysiłek fizyczny,
• stres,
• przyjmowane leki (np. diuretyki),
• nieprawidłowe przygotowanie do badania.

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku?

Nieprawidłowy wynik badania kwasu moczowego wymaga konsultacji z lekarzem, który oceni go w odniesieniu do objawów oraz innych parametrów laboratoryjnych. W razie potrzeby lekarz może zlecić dalszą diagnostykę lub wdrożyć leczenie.

Do jakich lekarzy należy się zgłosić?

Z wynikiem badania kwasu moczowego warto zgłosić się do:

• lekarza rodzinnego,
• internisty
• nefrologa (choroby nerek),
• reumatologa (dna moczanowa),