Ocena ryzyka nabłonkowego raka jajnika - ROMA

Opis testu ROMA

Test ROMA (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) jest algorytmem pozwalającym oszacować prawdopodobieństwo wystąpienia złośliwego nowotworu jajnika u kobiet, u których stwierdzono guzy w obrębie miednicy.

Rak jajnika jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u kobiet i charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, głównie z powodu bezobjawowego przebiegu w początkowych stadiach choroby. W wielu przypadkach nowotwór wykrywany jest przypadkowo, często dopiero w zaawansowanym stadium, gdy zmiany wykraczają poza jajniki.

Algorytm ROMA wyliczany jest na podstawie stężeń dwóch markerów nowotworowych: CA125 oraz HE4, z uwzględnieniem statusu menopauzalnego kobiety. Jednoczesne oznaczenie obu markerów i obliczenie wartości ROMA znacząco zwiększa wartość diagnostyczną badania, szczególnie w kontekście wykrywania wczesnych postaci raka jajnika.

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej, pobranej zgodnie ze standardową procedurą.

Kiedy należy wykonać test ROMA?

Nowotwory jajnika mogą być związane z predyspozycjami genetycznymi, w związku z tym na większe ryzyko wystąpienia tego raka narażone są kobiety, u których wśród bliskich krewnych została zdiagnozowana choroba.

Na test ROMA zazwyczaj kieruje lekarz po stwierdzeniu niepokojących objawów lub innych wyników badań, które mogłyby wskazywać na obecność procesu nowotworowego toczącego się w jajniku.

Objawami, które pilnie powinny skierować pacjentkę do lekarza są:

• ból w miednicy;
• powiększenie obwodu brzucha;
• zaparcia, wzdęcia;
• ból i uczucie ucisku w podbrzuszu;
• bolesne parcie na pęcherz, ból przy oddawaniu moczu;
• uczucie pełności w brzuchu;
• krwawienia z pochwy niezwiązane z cyklem menstruacyjnym;
• objawy wynikające z ucisku guza na układ moczowy i pokarmowy.

Co diagnozuje test ROMA?

Test ROMA pozwala na:

• zaklasyfikowanie pacjentki do grupy niskiego lub wysokiego ryzyka złośliwego nowotworu jajnika,
• wsparcie decyzji dotyczących dalszej diagnostyki,
• identyfikację pacjentek wymagających leczenia w ośrodkach o wyższym stopniu referencyjności,
• zwiększenie wykrywalności wczesnych postaci raka jajnika.

Jak przygotować się do oceny ROMA?

Test ROMA nie wymaga specjalnego przygotowania.

Należy jednak pamiętać, że:

• badanie wykonywane jest z krwi żylnej,
• zasady przygotowania mogą się różnić w zależności od placówki,
• o przyjmowanych lekach oraz chorobach współistniejących należy poinformować personel medyczny.

Test ROMA nie jest zalecany u:

• kobiet poniżej 18. roku życia,
• pacjentek wcześniej leczonych z powodu nowotworu,
• kobiet aktualnie poddawanych chemioterapii.

Wyniki badań

Wynik testu ROMA przedstawiany jest jako wartość procentowa, na podstawie której określane jest ryzyko wystąpienia raka jajnika. Interpretację wyniku testu ROMA powinien przeprowadzić lekarz kierujący pacjentkę na badanie, z uwzględnieniem obrazu klinicznego, wyników badań obrazowych oraz stężeń markerów CA125 i HE4.

Informację odnośnie odbioru wyników badań w zależności od placówki >> Sprawdź TUTAJ

Normy ROMA

Przyjmuje się następujące wartości referencyjne:

Kobiety przed menopauzą:

• wynik < 11,4% – niskie ryzyko raka jajnika,
• wynik ≥ 11,4% – wysokie ryzyko raka jajnika.

Kobiety po menopauzie:

• wynik < 29,9% – niskie ryzyko raka jajnika,
• wynik ≥ 29,9% – wysokie ryzyko raka jajnika.

Wynik testu ROMA nie stanowi samodzielnej diagnozy i zawsze wymaga dalszej oceny lekarskiej oraz ewentualnego pogłębienia diagnostyki.

Czynniki mogące zaburzyć wynik testu

Na wynik testu ROMA mogą wpływać m.in.:

• inne choroby nowotworowe,
• stany zapalne w obrębie miednicy,
• choroby nienowotworowe jajników,
• niewłaściwa interpretacja wyniku bez uwzględnienia statusu menopauzalnego.

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku testu?

Wysoki wynik testu ROMA wymaga pilnej konsultacji lekarskiej oraz dalszej diagnostyki.

Najczęściej pacjentka kierowana jest do:

• ginekologa
• ginekologa-onkologa
• onkologa