Witamina B12 - badanie

Witamina B12 wspomaga przyswajanie kwasu foliowego oraz trawienie węglowodanów i tłuszczów. Pełni ważną rolę w wytwarzaniu krwinek czerwonych, dlatego jej niedobór powoduje niedokrwistość (anemię).

Kobalamina pozwala zachować zdrowie psychiczne oraz sprawność umysłu. Jest niezbędna w pracy układu nerwowego, tworząc otoczki włókien nerwowych. Może mieć wpływ na gęstość mineralną kości i zapobiegać osteoporozie. Jej prawidłowe stężenie sprzyja zachowaniu dobrego samopoczucia i funkcji poznawczych.

Witamina B12 gromadzona jest w wątrobie, skąd dalej transportowana jest razem z krwią. Jej źródłem są głównie produkty pochodzenia zwierzęcego – np. mięso i produkty mięsne, drób, sery, jaja i ryby.

Kiedy wykonać badanie witaminy B12?

Badanie poziomu witaminy B12 powinny wykonać wszystkie osoby, które obserwują u siebie objawy niedoboru tej witaminy. Szczególnie narażone na niedobór kobalaminy (wit. B12) są osoby stosujące diety wegetariańskie lub wegańskie, osoby z chorobami układu pokarmowego (choroba Leśniewskiego-Crohna, celiakia), osoby nadużywające alkoholu, kobiety w ciąży i karmiące.

Do najczęściej występujących objawów niedoboru witaminy B12 należą:

• szybkie męczenie się i osłabienie

• anemia

• ból głowy

• kołatania serca

• bladość skóry i błon śluzowych jamy ustnej oraz spojówek

• częste biegunki

• zaburzenia nastroju

• zaburzenia funkcji poznawczych, otępienie

• mrowienie i drętwienie kończyn

• zaburzenia smaku

• pieczenie języka i utrata apetytu

• zaburzenia czucia wibracji

Zbyt duże stężenie witaminy B12 może powodować objawy uczuleniowe. Witamina B12 wydalana jest wraz z moczem, dlatego jej nadmiar nie gromadzi się w organizmie, tylko jest usuwany.

Co diagnozuje badanie witaminy B12?

Nieprawidłowy poziom witaminy B12 może wskazywać na:

• anemię megaloblastyczną (niedokrwistość z niedoboru B12)

• choroby przewodu pokarmowego zaburzające wchłanianie, m.in.: choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, infekcja Helicobacter pylori

• niedokrwistość Addisona-Biermera (związaną z brakiem czynnika Castle’a)

• niedoczynność trzustki

• choroby wątroby

• przewlekły alkoholizm

• neuropatie i zaburzenia neurologiczne wynikające z niedoboru B12

• zespoły złego wchłaniania po resekcji żołądka lub jelit

Podwyższony poziom witaminy B12 może pojawiać się w przebiegu:

• chorób wątroby

• niewydolności nerek

• nowotworów hematologicznych (białaczki, chłoniaki)

Jakie są przeciwwskazania do badania witaminy B12?

Brak bezwzględnych przeciwwskazań do pobrania krwi i wykonania badania.

W przypadku indywidualnych decyzji diagnostycznych warto skonsultować się z lekarzem, czy dane badanie jest odpowiednie w konkretnej sytuacji.

Jak przygotować się do badania witaminy B12?

Przygotowanie do badania może różnić się w zależności od placówki wykonującej badanie.

Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

W dniu badania pacjent powinien pozostawać na czczo, ok. 8–12 godzin przed badaniem. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody przed badaniem.

W miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Przed badaniem należy pozostać w spoczynku przez 10–15 minut (pozycja siedząca).

Czynniki mogące zaburzyć wynik

Na wynik badania mogą wpływać:

• suplementacja witaminy B12

• alkohol spożywany dzień wcześniej

• stres lub intensywny wysiłek fizyczny przed badaniem

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku?

W przypadku nieprawidłowych wyników zaleca się konsultację z lekarzem, w celu ich dokładnego omówienia. Specjalista oceni stopień zaawansowania, zleci dodatkowe badania i zaproponuje odpowiednie postępowanie.

W zależności od przyczyny warto umówić wizytę u jednego z następujących specjalistów:

• dietetyk

• internista

• gastroenterolog

FAQ - Badanie witaminy B12

Czy badanie witaminy B12 trzeba wykonywać na czczo?

Tak, zaleca się wykonanie badania na czczo. Pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia przez około 8–12 godzin przed pobraniem krwi. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody.

Jak długo czeka się na wynik badania witaminy B12?

Wynik badania jest dostępny w ciągu 3 dni roboczych. W zależności od placówki można go odebrać w recepcji lub online.

Czy dieta może wpływać na poziom witaminy B12?

Tak. Witamina B12 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, ryby, jaja czy sery. Dlatego osoby stosujące diety wegetariańskie lub wegańskie są bardziej narażone na jej niedobór.

Jakie objawy mogą wskazywać na niedobór witaminy B12?

Do objawów niedoboru należą m.in. osłabienie, szybkie męczenie się, anemia, bóle głowy, zaburzenia nastroju, problemy z koncentracją, mrowienie i drętwienie kończyn oraz zaburzenia smaku.

Czy nadmiar witaminy B12 jest groźny?

Zbyt duże stężenie witaminy B12 może powodować objawy uczuleniowe. Nadmiar tej witaminy jest jednak zwykle wydalany z organizmu wraz z moczem.