Densytometria kręgów lędźwiowych

Densytometria (bone mineral density, BMD) to rodzaj badania rentgenowskiego, które pozwala zmierzyć gęstość mineralną kości. Dzięki niemu lekarz może szybko i łatwo oszacować zagrożenie złamaniami oraz dobrać odpowiednią terapię. Badanie wykonywane jest specjalnym aparatem rentgenowskim emitującym bardzo małą ilość promieniowania i jest niebolesne.

Wynikiem badania są wskaźniki porównujące gęstość kości osoby badanej z gęstością kości jej rówieśników oraz gęstością kości młodych, zdrowych osób.Badanie zazwyczaj obejmuje te kości, które najczęściej ulegają złamaniu w przebiegu osteoporozy, czyli odcinek lędźwiowy kręgosłupa, szyjkę kości udowej, nadgarstek i przedramię.

Jakie są wskazania do wykonania densytometrii kręgów lędźwiowych?

Densytometria lędźwiowego odcinka kręgosłupa jest, zaraz po densytometrii bliższego końca kości udowej (biodra), najbardziej miarodajnym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce osteoporozy. Badanie powinno się wykonywać głównie u osób ze zwiększonym ryzykiem złamań lub w celu monitorowania przebiegu i oceny skuteczności leczenia osteoporozy. Ponadto wskazaniami do wykonania densytometrii są:

• niska masa ciała,
• złamania w przeszłości,
• mała zawartość wapnia i/lub witaminy D w diecie,
• niewielka aktywność fizyczna,
• późna pierwsza miesiączka,
• częste porody w krótkich odstępach czasu,
• wczesna menopauza (
• palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu.

Badaniu powinny się poddać również osoby chorujące przewlekle i zagrożone wtórną osteoporozą, czyli chorzy m.in. z nieleczoną chorobą wrzodową, nadczynnością tarczycy, niewydolnością nerek czy zespołem złego wchłaniania.

Optymalnym rozwiązaniem byłoby wykonanie badanie biodra (bliższego końca kości udowej) oraz kręgosłupa. Zaletą badania kręgów lędźwiowych jest możliwość wczesnego wykrycia zmian osteoporotycznych, które właśnie w tym miejscu pojawiają się najwcześniej. Problem mogą stanowić jednak pojawiające się z wiekiem zmiany zwyrodnieniowe, które mogą zaburzyć wynik badania.Należy zwrócić uwagę, że prawidłowy wynik badania nie wyklucza złamania, natomiast nieprawidłowy – wymaga dodatkowych badań w celu ustalenia przyczyny osteoporozy.

Kiedy należy wykonać densytometrię?

Profilaktycznie ocenę ryzyka złamań powinny wykonać zarówno kobiety, jak i mężczyźni ok. 50. roku życia, a nawet wcześniej, jeśli istnieją ku temu określone wskazania. O kwalifikacji do badania densytometrycznego decyduje lekarz na podstawie wywiadu, oceny stanu pacjenta, niezależnie od jego płci czy wieku. Diagnostyka densytometryczna powinna odbywać się tylko w certyfikowanych pracowniach densytometrycznych.

Jakie są przeciwwskazania do badania?

Przeciwwskazaniem do wykonania badania są duże zmiany zwyrodnieniowe, złamania lub materiał obcy (np. proteza biodra) w miejscu badania.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciąża.

Badania nie powinno się wykonywać w ciągu dwóch dni po podaniu środka kontrastowego, czyli np. po tomografii komputerowej z kontrastem.

Jak się przygotować do badania?

W dniu badania nie należy przyjmować leków czy suplementów diety zawierających wapń. Inne leki można przyjmować normalnie, zgodnie z zaleceniami.

Przed samym badaniem należy poinformować lekarza o schorzeniach, np. o chorobach tarczycy czy cukrzycy oraz o przyjmowanych lekach. Lekarza należy również poinformować, jeżeli klika tygodni wcześniej było wykonywane inne badanie z kontrastem, np. tomografię komputerową, ponieważ między badaniami powinna być przerwa.

Przed badaniem pacjent powinien zdjąć wszystkie metalowe przedmioty (biżuterię, guziki, metalowe zamki itd.), żeby nie zakłócić badania.

W przypadku badania u dzieci lub osób, które mogą mieć trudności we współpracy z lekarzem, np. osób z chorobami psychicznymi, badanie może wymagać znieczulenia ogólnego – w takiej sytuacji lekarz może zalecić jakieś szczególne zasady przygotowania do badania.

Jak przebiega badanie?

Przed badaniem pacjent ma wykonywane pomiary masy ciała i wzrostu.

Podczas badania pacjent kładzie się na stole, nad którym umieszczone jest ramię aparatu. Czas trwania badania jednego miejsca to średnio 2–3 minuty, w przypadku badania odcinka lędźwiowego kręgosłupa pomiar wykonuje się w obrębie kręgów L1–L4 (pomiar powinien dotyczyć co najmniej dwóch kręgów). W trakcie badania pacjent powinien leżeć nieruchomo.

Kolejne badania densytometryczne powinny być wykonywane zawsze na tym samym aparacie (oczywiście, o ile jest to możliwe), ponieważ zwiększa to dokładność pomiarów i powtarzalność wyników oraz ułatwia ich porównywanie.