Hemoglobina glikowana HbA1c

Hemoglobina glikowana HbA1c

Oznaczenie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) wykonuje się przede wszystkim w celu monitorowania leczenia cukrzycy. Podwyższone stężenie HbA1c może świadczyć o problemach z kontrolą stężenia glukozy, co może zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy.

Cukrzyca cechuje się utrzymującym się zbyt wysokim stężeniem glukozy we krwi. Leczenie polega na zadbaniu o stabilne stężenie glukozy we krwi, co pozwala zahamować dalszy rozwój choroby.

Nieleczona lub słabo kontrolowana cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza: nefropatii (choroby nerek), retinopatii (uszkodzenie naczyń siatkówki oka), neuropatii i zespołu stopy cukrzycowej, zaburzeń erekcji oraz chorób sercowo-naczyniowych (m.in. zawału, udaru).

W przypadku osób chorych na cukrzycę oznaczenie stężenia glukozy we krwi należy wykonywać kilka razy w ciągu dnia, ale oznaczenie HbA1c pozwala na ocenę długoterminową kontroli glikemii (do 3 miesięcy przed wykonaniem pomiaru).

Hemoglobina glikowana - badanie

Hemoglobina glikowana powstaje w wyniku połączenia cząsteczki hemoglobiny z glukozą. Hemoglobina, tworzona w krwince czerwonej, transportuje tlen z płuc do każdej komórki organizmu i zawiera niewielką ilość przyłączonej glukozy. Niemniej krwinka czerwona jest przepuszczalna dla cząsteczek glukozy, dlatego, gdy stężenie glukozy we krwi jest wyższe (np. u pacjentów z cukrzycą ze słabą kontrolą glikemii) proces ten nasila się.
Badanie stężenia HbA1c określa średnie stężenie glukozy połączonej z hemoglobiną w ciągu ostatnich 3 miesięcy (około 120 dni uwarunkowane czasem życia krwinki czerwonej). Przy czym około połowy HbA1c powstaje do miesiąca przed wykonaniem badania.

Hemoglobina glikowana - kiedy wykonać badanie?

Badanie stężenia hemoglobiny glikowanej wykonuje się w przypadku:

• monitorowania kontroli cukrzycy,
• planowania zmiany leczenia np. wprowadzenia insuliny,
• badań przesiewowych wykrywania nietolerancji węglowodanów,
• świeżo rozpoznanej cukrzycy,
• kontroli cukrzycy u kobiet ciężarnych,
• przy słabej kontroli glikemii (w oparciu o samodzielne pomiary pacjenta).

Pacjenci z kontrolowaną cukrzycą (stabilnym przebiegiem choroby) powinni oznaczać HbA1c raz na rok. W innych przypadkach (np. słabo kontrolowana cukrzycą, po zmianie leczenia) zaleca się oznaczanie HbA1c częściej – co 3 miesiące.

Podwyższona hemoglobina

Podwyższone wartości HbA1c świadczą o słabej kontroli cukrzycy, konieczna być może wtedy modyfikacja leczenia. Podwyższone stężenie HbA1c wiąże się też z wyższym ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycowych. Wykazano korelację między stężeniem HbA1c a retinopatią cukrzycową (uszkodzeniem naczyń siatkówki oka), która może prowadzić nawet do utraty wzroku. Utrzymywanie stężenia HbA1c w granicach normy zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycowych – nefropatii, retinopatii, neuropatii czy zaburzeń sercowo-naczyniowych.

Aktualnie Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (2018) nie rekomenduje oznaczenia HbA1c do diagnozowania cukrzycy.

Objawy podwyższonego poziomu HbA1

Zwiększone wartości HbA1c najczęściej wskazują na niewłaściwą kontrolę glikemii. W takim przypadku mogą pojawić się charakterystyczne dolegliwości, m.in.:

• nadmierne pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• uczucie suchości w jamie ustnej,
• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• spadek masy ciała mimo zwiększonego apetytu (szczególnie typowy dla cukrzycy typu 1).

Hemoglobina glikowana przygotowanie do badania

Badanie polega na pobraniu krwi do probówki EDTA, zgodnie z procedurą pobrania: odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania po zakończeniu procedury, trwa kilka minut.

1. Czas trwania pobrania krwi to około kilka - kilkanaście sekund.
2. W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie w pełni miarodajny.
3. Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

HbA1c przygotowanie

• Oznaczenie HbA1c nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo. Jednak zaleca się, by przed samym pobraniem krwi nie spożywać posiłków. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
• Badanie polega na pobraniu krwi z żyły, która następnie trafia do laboratorium w celu analizy.
• Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
• Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).

HbA1c wyniki

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji dowolnego Centrum

HbA1c normy

Aktualny cel leczenia cukrzycy stanowi nie przekraczanie wartości HbA1c = 7,0% (53 mmol/mol). Przy czym cel ten jest dość ogólny, powinien on być dostosowany do sytuacji klinicznej pacjenta, zwłaszcza w przypadku: cukrzycy typu 1, dzieci i młodzieży, osób z krótkotrwałą cukrzycą typu 2 albo zaawansowana chorobą z powikłaniami i/lub chorobami towarzyszącymi oraz kobiet planujących bądź już będących w ciąży, a także osób starszych – wtedy wartość docelowa HbA1c może być wyższa lub niższa.

W przypadku nieprawidłowych wyników zaleca się konsultację z lekarzem, w celu ich dokładnego omówienia.

Czynniki mogące zaburzyć wynik badania

• niedawny krwotok,
• niedokrwistość hemolityczna,
• niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Z kim warto skonsultować nieprawidłowe wyniki?

• Endokrynolog
• Internista 
• Diabetolog