Szczepienie przeciwko wściekliźnie

Na co jest szczepienie przeciw wściekliźnie?

Wścieklizna jest rzadką, ale ostrą chorobą ośrodkowego układu nerwowego, wywoływaną przez wirus wścieklizny przenoszony przez chore zwierzęta, głównie psy, nietoperze, szopy pracze i lisy.

Do infekcji może dojść w wyniku ugryzienia lub zadrapania przez zakażone zwierzę bądź w wyniku kontaktu jego śliny z błonami śluzowymi człowieka (nos, oczy, usta) czy też z uszkodzoną skórą.

Wścieklizna jest chorobą śmiertelną, dlatego tak bardzo ważne jest aby się przeciw niej szczepić, co skutecznie chroni przed zachorowaniem.

Okres wylęgania wynosi zwykle 4-12 tygodni. Wirus przemieszcza się wzdłuż nerwów do mózgu i rdzenia kręgowego, powodując ich ostre zapalenie. Pierwsze objawy wścieklizny mogą być podobne do objawów grypy i utrzymywać się przez kilka dni. Dodatkowo w miejscu pokąsania pojawia się uczucie mrowienia, kłucia, pieczenia, świądu.

Późniejsze objawy zakażenia wirusem u człowieka obejmują: silne podniecenie, niepokój ruchowy, zaburzenia mowy, omamy wzrokowe i słuchowe, ból głowy, nudności, trudności w połykaniu, wodowstręt, światłowstręt, naprzemienne napady szału i depresji. W ostatnim stadium dochodzi do porażeń i po kilku dniach choroba kończy się śmiercią.

Jak działa szczepionka?

Szczepionka przeciw wściekliźnie zawiera zabitego wirusa wścieklizny: nie ma ryzyka zakażenia w wyniku szczepienia.

Ile dawek obejmuje schemat szczepienia?

Liczba dawek szczepionki zależy od przyjętego schematu szczepienia. W schemacie:

• tradycyjnym są to trzy dawki podawane domięśniowo w: 0, 7., 21. lub 28. dniu;

• tygodniowym (dwudawkowym), drugą dawkę szczepionki podaje się domięśniowo 7 dni po pierwszej.

Jeżeli szczepionka podawana jest podskórnie, wówczas podaje się po dwie dawki w 1. i 7. dniu szczepienia (po jednym wstrzyknięciu w każde ramię – u dorosłych i dzieci – lub w każdą przednio-boczną część uda – u niemowląt i małych dzieci).

Schematu dwudawkowego nie stosuje się u osób z obniżoną odpornością.

Dawkę uzupełniającą szczepionki podaje się w zależności od indywidualnego ryzyka narażenia, rok po szczepieniu pierwotnym, a dawki przypominające – co 5 lat.

Kiedy warto się zaszczepić przeciw wściekliźnie?

Szczepienie profilaktyczne (przed narażeniem na kontakt z wirusem) przeznaczone jest dla osób z grup wysokiego ryzyka zakażenia się wirusem wścieklizny.

W krajach rozwiniętych wścieklizna występuje rzadko. Szczepienia zalecane są osobom podróżującym do Azji, Afryki, Ameryki Środkowej i Południowej, w zależności od indywidualnego ryzyka i charakteru podróży (np. jeśli są narażone na kontakt z zarażonymi zwierzętami, takimi jak bezpańskie psy, koty, małpy lub nietoperze, planują piesze wędrówki, biwakowanie, zwłaszcza w rejonach wiejskich). Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, które zazwyczaj są bardzo ufne wobec zwierząt. W takich krajach, jak Indonezja, Peru, Turcja czy Tanzania ryzyko zakażenia jest duże.

UWAGA! W celu kwalifikacji do szczepienia umów się na wizytę u lekarza medycyny podróży co najmniej 6-8 tygodni przed wyjazdem. Pacjenci, którzy nie mają zagwarantowanej wizyty kwalifikacyjnej u lekarza medycyny podróży w planie opieki, dokupują kwalifikację oddzielnie.

Dla kogo jest szczepienie przeciw wściekliźnie?

Szczepienie profilaktyczne (przed narażeniem na kontakt z wirusem) przeznaczone jest dla osób z grup wysokiego ryzyka zakażenia się wirusem wścieklizny, czyli np.:

• dorosłych i dzieci przebywających lub podróżujących do obszarów, gdzie występuje zagrożenie zakażenia się wścieklizną,
• opiekunów zwierząt (łącznie z tymi, którzy mają kontakt z nietoperzami),
• pracowników laboratoriów naukowo-badawczych,
• lekarzy weterynarii, leśników, pracowników zoo,
• grotołazów.